Powiat olkuski – zamki, jurajskie skały i Polska Sahara
W powiecie olkuskim można zobaczyć krajobrazy, które zupełnie do siebie nie pasują — a jednak są od siebie niedaleko. Piaszczysta Pustynia Błędowska, wapienne ostańce, średniowieczne zamki i historyczny Olkusz. To świetny region na krótkie wypady i odkrywanie mniej oczywistych miejsc na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
Przygotowujemy dla Was przewodnik po ciekawych miejscach powiatu olkuskiego. Znajdziecie tu zarówno szczegółowo opisane atrakcje, jak i inspiracje do kolejnych wycieczek. Zaczynamy od naszej rozbudowanej relacji z Pustyni Błędowskiej, a do listy miejsc dodajemy także Olkusz, Rabsztyn, Pazurek i ruiny zamku w Bydlinie.
Pustynia Błędowska
Róża Wiatrów, Czubatka, punkty widokowe, trasy spacerowe i praktyczne informacje do zaplanowania wycieczki.
Otwórz przewodnik →Odkrywaj 6 gmin powiatu olkuskiego
Powiat olkuski tworzy sześć gmin, a każda ma nieco inny charakter. Są tutaj historyczne miasta, tereny dawnego górnictwa, jurajskie krajobrazy, lasy i ciekawe trasy spacerowe. Nasze szczegółowe przewodniki będziemy dodawać stopniowo. Na początek zapraszamy do gminy Klucze, gdzie znajduje się Pustynia Błędowska.
Gmina Klucze
Polska Sahara, Róża Wiatrów, Czubatka, ruiny zamku w Bydlinie i miejsca związane z jurajską przyrodą. To właśnie tutaj zaczynamy nasze odkrywanie powiatu olkuskiego.
Olkusz
Historyczne centrum Srebrnego Miasta, zamek Rabsztyn i rezerwat Pazurek. W okolicy można połączyć odkrywanie zabytków ze spacerami wśród wapiennych skał.
Bukowno
Miasto otoczone terenami leśnymi, z historią związaną z przemysłem i górnictwem. Kierunek do odkrywania lokalnych tras oraz mniej znanych zakątków powiatu.
Bolesław
Okolice o wyraźnych tradycjach górniczych, położone niedaleko Pustyni Błędowskiej. Warto tu poszukać historii dawnego przemysłu i ciekawych lokalnych krajobrazów.
Wolbrom
Miasto oraz okoliczne miejscowości położone na północnych terenach Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Obszar do odkrywania spokojniejszych tras i lokalnych atrakcji.
Trzyciąż
Spokojniejsze krajobrazy północnej Małopolski, wiejskie miejscowości, doliny i tereny spacerowe. Propozycja dla osób, które lubią odkrywać mniej uczęszczane miejsca.
Najciekawsze atrakcje powiatu olkuskiego
Zamki, jurajskie skały, lasy i niezwykłe pustynne krajobrazy. Powiat olkuski ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom przyrody, jak i osobom zainteresowanym historią. Wybraliśmy pięć miejsc, od których warto zacząć odkrywanie tej części Małopolski. Nasz pierwszy kompletny przewodnik dotyczy Pustyni Błędowskiej, a pozostałe atrakcje będziemy stopniowo opisywać szerzej.
🐗 Gotowy przewodnik
Pustynia Błędowska
Jedno z najbardziej zaskakujących miejsc w Polsce. Rozległe piaski, kępy traw, otaczające lasy i szerokie panoramy sprawiają, że miejscami można poczuć się zupełnie inaczej niż podczas zwykłej wycieczki po Małopolsce.
Odwiedziliśmy Różę Wiatrów, Czubatkę i inne ciekawe zakątki. Przygotowaliśmy mapy, opisy atrakcji, trasy piesze oraz praktyczne wskazówki pomagające zaplanować zwiedzanie.
🏰 Zamek
Zamek Rabsztyn
Malowniczy zamek położony na wapiennym wzgórzu, niedaleko Olkusza. Odbudowane fragmenty murów, zamkowa wieża widokowa i jurajskie krajobrazy sprawiają, że to jedna z najbardziej charakterystycznych atrakcji tej okolicy.
🌿 Przyroda
Rezerwat przyrody Pazurek
Zupełnie inne oblicze powiatu olkuskiego. Zamiast pustynnych piasków znajdziecie tutaj bukowe i jaworowe lasy, wapienne skały oraz malownicze zakątki Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
🏰 Ruiny zamku
Ruiny zamku w Bydlinie
Wśród drzew na niewielkim wzgórzu znajdują się pozostałości dawnej budowli, której historia sięga średniowiecza. To miejsce związane również z bitwą pod Krzywopłotami z 1914 roku.
🏛️ Miasto
Olkusz – Srebrne Miasto
Historyczne miasto od wieków związane z wydobyciem rud srebra i ołowiu. Warto zobaczyć zabytkowy rynek, bazylikę św. Andrzeja oraz poznać historię miasta w Podziemnym Olkuszu.
Przyroda, rezerwaty i jurajskie zakątki powiatu olkuskiego
Powiat olkuski to nie tylko Pustynia Błędowska i średniowieczne zamki. Znajdziecie tu również skaliste wzgórza, bukowe lasy, ciekawe doliny rzeczne i chronione obszary przyrody. Niektóre miejsca świetnie nadają się na spokojny spacer, inne warto poznawać przede wszystkim ze względu na ich wyjątkową przyrodę. Oto sześć zakątków, które warto uwzględnić podczas odkrywania regionu.
Rezerwat Góra Stołowa
W sąsiedztwie Jaroszowca znajduje się rezerwat Góra Stołowa im. Ryszarda Malika. To obszar pełen bukowych lasów, wapiennych ostańców i skalistych wzniesień. Krajobraz zupełnie inny niż na pobliskiej Pustyni Błędowskiej.
Januszkowa Góra
Zalesione jurajskie wzniesienie z wapiennymi skałami, jaskiniami i ciekawą roślinnością. To miejsce dla osób, które lubią spokojniejsze trasy oraz przyrodnicze odkrywanie okolic Olkusza. W 2026 roku w rezerwacie wyznaczono szlak udostępniony do ruchu pieszego.
Dolina Sztoły
Jedno z ciekawszych przyrodniczo miejsc zachodniej części powiatu. Sztoła wyżłobiła dolinę w piaszczystym terenie, tworząc charakterystyczny leśny krajobraz. Historia rzeki związana jest również z działalnością okolicznych kopalń i zmianami stosunków wodnych.
Dolina Dłubni i niezwykłe źródła
Wschodnia część powiatu olkuskiego ma zupełnie inny charakter niż okolice Pustyni Błędowskiej. Dolina Dłubni to tereny zielonych wzgórz, źródeł i malowniczych krajobrazów rolniczych. Warto zwrócić uwagę na źródło Jordan w Ściborzycach, znane z turkusowej barwy wody.
Skały Zegarowe i Dolina Wodącej
W północnej części powiatu olkuskiego znajduje się malownicza Dolina Wodącej. Charakterystyczne wapienne skały, skaliste ściany i jaskinie tworzą tutaj typowo jurajski krajobraz. Szczególnie znanym miejscem są Skały Zegarowe.
Rezerwat Michałowiec
Niewielki, ale wyjątkowo cenny rezerwat przyrody w okolicach Michałówki. Chroni fragment naturalnego lasu bukowego oraz stanowiska rzadkich roślin. Najbardziej znanym gatunkiem jest tutaj obuwik pospolity, jeden z charakterystycznych dziko rosnących storczyków.
Historia i mniej znane zabytki powiatu olkuskiego
Historia powiatu olkuskiego to znacznie więcej niż jurajskie zamki. Przez stulecia powstawały tu miasta, klasztory i kopalnie, które kształtowały życie mieszkańców. Warto poznać miejsca związane z dawnym górnictwem, zabytki sakralne, historyczne rynki oraz ślady rozwoju przemysłu.
Podziemny Olkusz
Pod historycznym rynkiem Olkusza znajdują się pozostałości dawnego ratusza. Dziś można je oglądać w ramach multimedialnej ekspozycji Podziemny Olkusz, która opowiada historię miasta, jego mieszkańców i tradycji górniczych. To dobry sposób, żeby zrozumieć, dlaczego Olkusz nazywany jest Srebrnym Miastem.
Bazylika św. Andrzeja Apostoła
Jedna z najważniejszych historycznych budowli Olkusza. W świątyni zachowały się cenne dzieła sztuki sakralnej oraz wyjątkowe organy, których budowę rozpoczął w 1611 roku Hans Hummel. Instrument ukończony z udziałem Jerzego Nitrowskiego należy do najcenniejszych zachowanych organów tego typu w Polsce.
Klasztor Norbertanek w Imbramowicach
Historia klasztoru sięga 1226 roku, kiedy został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża. Po wielkim pożarze z początku XVIII wieku zespół odbudowano w barokowej formie. Dziś to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych tej części Małopolski.
Historyczny Wolbrom
Wolbrom to miasto o średniowiecznych korzeniach. Warto rozpocząć spacer od rynku otoczonego historyczną zabudową, a następnie zobaczyć kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Ciekawym zabytkiem jest również drewniany kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Zabytkowy dwór w Bolesławiu
Historia Bolesławia to nie tylko górnictwo. Przy ulicy Głównej znajduje się zabytkowy dwór, którego obecna forma pochodzi z XIX wieku. Budynek związany był zarówno z dawnymi właścicielami miejscowych dóbr, jak i późniejszą działalnością przemysłową w regionie.
Papiernicza historia Klucz
Klucze kojarzą się dziś przede wszystkim z Pustynią Błędowską, ale miejscowość ma także długą historię przemysłową. Pod koniec XIX wieku rozwinęło się tutaj papiernictwo związane z działalnością Ludwika Mauvego. To ważny fragment lokalnej historii, który pokazuje zupełnie inne oblicze gminy.
Co zobaczyć w okolicy powiatu olkuskiego?
Nie kończcie odkrywania Jury na granicy powiatu olkuskiego. W sąsiednich częściach województw śląskiego i małopolskiego czekają kolejne zamki, wapienne skały, piękne panoramy i doliny. Wybraliśmy pięć miejsc, które warto wziąć pod uwagę podczas planowania następnych wycieczek po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
🏰 Jurajski zamek
Zamek Ogrodzieniec
Jedna z najbardziej rozpoznawalnych warowni Szlaku Orlich Gniazd. Monumentalne ruiny wznoszą się na Górze Janowskiego, wśród charakterystycznych jurajskich skał. Już sam widok zamku na tle wapiennych ostańców robi ogromne wrażenie.
🏰 Zamek wśród lasów
Zamek Pilcza w Smoleniu
Ruiny zamku stoją na zalesionym wzgórzu, na terenie rezerwatu przyrody Smoleń. Charakterystyczna okrągła wieża, zachowane mury i leśne otoczenie nadają temu miejscu zupełnie inny charakter niż Ogrodzieńcowi.
A jeśli macie więcej czasu?
Góra Zborów i Podlesice
Jedno z najbardziej charakterystycznych skupisk wapiennych skał na Jurze. W rezerwacie Góra Zborów można podziwiać skaliste grzbiety, formacje o fantazyjnych kształtach i szerokie widoki.
Zamek Pieskowa Skała
Piękny renesansowy zamek położony nad Doliną Prądnika, w otoczeniu Ojcowskiego Parku Narodowego. To świetny przykład połączenia jurajskiej przyrody z architekturą i historią.
Ojców i Dolina Prądnika
Zielona dolina otoczona wapiennymi skałami, z historyczną zabudową, jaskiniami i licznymi szlakami spacerowymi. Jedno z najciekawszych miejsc na spokojniejszą wycieczkę po południowej części Jury.
Zamek Ogrodzieniec, Smoleń i Góra Zborów znajdują się w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. Pieskowa Skała i Ojców leżą natomiast w województwie małopolskim, ale już w powiecie krakowskim. Umieszczamy je tutaj jako inspiracje na kolejne wycieczki, a nie jako atrakcje samego powiatu olkuskiego.
To dopiero początek odkrywania Jury!
Powiat olkuski potrafi zaskoczyć różnorodnością krajobrazów i ciekawą historią. Pustynne piaski, jurajskie skały, malownicze zamki, rezerwaty przyrody oraz zabytkowe miasta tworzą wiele możliwości na krótsze i dłuższe wycieczki. Jeśli chcecie odkrywać dalej, zajrzyjcie do naszych kolejnych przewodników i zaplanujcie własną podróż.
Na Dzikach w podróży dzielimy się nie tylko informacjami o atrakcjach, lecz także własnymi doświadczeniami i opiniami. Nowe przewodniki powstają stopniowo, wraz z kolejnymi odwiedzanymi miejscami. Wracajcie do nas po więcej pomysłów na rodzinne podróże!